MES Ne Demek ? Üretim Yapan Firmalarda Sahadan Veri Toplamak, Verimliliği Ne Kadar Etkiler ?

MES, “Manufacturing Execution System” ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede en yaygın karşılığı Üretim Yürütme Sistemidir.

MES; üretim sahasındaki makineler, operatörler, iş emirleri ve üretim verileri arasında köprü kurar. ERP sisteminden gelen planı sahaya indirir, sahadaki gerçekleşen verileri de anlık olarak toplar ve yönetime görünür hale getirir.

Kısaca:

• ERP → “Ne üretileceğini” planlar
• MES → “Üretimin sahada nasıl ilerlediğini” yönetir ve izler.
• 
  

MES Ne İşe Yarar?

MES sistemi üretim yapan firmalarda şu temel alanlarda değer üretir:

• Makine çalışma / duruş sürelerinin izlenmesi
• Operasyon bazlı üretim takibi
• Gerçekleşen çevrim sürelerinin ölçülmesi
• Fire / hurda ve kalite sorunlarının izlenmesi
• Operatör verimliliği takibi
• OEE (Overall Equipment Effectiveness) analizi
• İş emirlerinin anlık durumu
• Geriye dönük izlenebilirlik ve raporlama

Excel ile manuel tutulduğunda bu veriler gecikmeli, eksik veya hatalı olur. MES ile veri otomatik ve anlık toplanır.

MES’in Firmalara Karlılık Olarak Dönüşü

MES yatırımı çoğu firmada ilk bakışta “yazılım maliyeti” gibi görülür. Oysa doğru kurgulandığında MES, doğrudan karlılığı etkileyen bir sistemdir.

1. Duruş Sürelerini Azaltır

Birçok işletmede en büyük kayıp görünmeyen duruşlardır:

• Ayar bekleme
• Operatör bekleme
• Malzeme bekleme
• Arıza sonrası gecikme
• Plan dışı duruşlar

MES bu duruşları nedenleriyle görünür hale getirir. Görünür olan problem yönetilebilir hale gelir.

Karlılık etkisi:

• Aynı makine parkıyla daha fazla üretim
• Teslimat gecikmelerinin azalması
• Ek vardiya ihtiyacının ertelenmesi

Manufacturing Execution System (MES) Explained

2. Gerçek Maliyetleri Ortaya Çıkarır

Planlanan süre ile gerçekleşen süre çoğu zaman farklıdır. MES sayesinde:

• Ürün bazlı gerçek çevrim süreleri
• Operasyon bazlı kayıplar
• İş emri bazlı performans

ölçülür.

Karlılık etkisi:

• Hatalı fiyatlama azalır
• Düşük marjlı işler tespit edilir
• Tekliflendirme daha doğru yapılır

3. OEE Artışı ile Kapasiteyi Büyütür (Makine Almadan!)

Yeni makine yatırımı pahalıdır. Çoğu firmada önce mevcut kapasitede kayıp vardır. MES ile:

• Kullanılabilirlik
• Performans
• Kalite

bileşenleri izlenir ve OEE artırma çalışmaları yapılır.

Karlılık etkisi:

• Aynı yatırımla daha yüksek çıktı
• Birim başı üretim maliyetinde düşüş
• Yatırım geri dönüş süresinin kısalması

4. Fire ve Hataları Azaltır

Hangi ürün, hangi vardiya, hangi operatör, hangi makinede hata oluştuğu net görülmeden kalite iyileştirme zor olur. MES, hata/fail verisini izlenebilir hale getirir.

Karlılık etkisi:

• Hurda ve yeniden işleme maliyeti düşer
• Malzeme kaybı azalır
• Müşteri şikayetleri ve iade riski düşer

5. Yönetim Kararlarını Hızlandırır

MES olmayan firmalarda kararlar çoğu zaman “hissedilen” probleme göre verilir. MES ile kararlar:

• Anlık veriye
• Vardiya performansına
• İş emri gerçekleşmelerine

dayanır.

Karlılık etkisi:

• Yanlış önceliklendirme azalır
• Zamanında müdahale artar
• Operasyonel çeviklik yükselir

MES Hangi Firmalar İçin Daha Kritik?

MES özellikle şu tip işletmelerde çok hızlı değer üretir:

• CNC işleme yapan firmalar
• Seri üretim hatları olan fabrikalar
• Çok operasyonlu üretim akışına sahip işletmeler
• Vardiyalı çalışan tesisler
• Teslimat baskısı yüksek üretim firmaları
• ERP kullanan ama sahadan veri alamayan firmalar

MES Yatırımında Sık Yapılan Hata

En yaygın hata, MES’i sadece “ekran” gibi görmek. Oysa MES projesi bir dönüşüm projesidir.

Başarılı MES için gerekli olanlar:

• Doğru hedef tanımı (neyi iyileştirmek istiyoruz?)
• Sahadaki veri kaynaklarının doğru kurgulanması
• Operatör kullanımının sade tasarlanması
• ERP entegrasyonunun netleştirilmesi
• KPI’ların baştan belirlenmesi (OEE, duruş, fire, çevrim süresi vb.)

Yani sadece yazılım kurmak yetmez; süreç tasarımı da gerekir.

Sonuç

MES, üretim yapan firmalarda sadece bir izleme aracı değil; karlılığı doğrudan etkileyen bir yönetim sistemidir.

Duruşları azaltır, verimliliği artırır, maliyetleri görünür hale getirir ve karar alma hızını yükseltir.

Doğru uygulandığında MES’in en büyük katkısı şudur:

Aynı kaynaklarla daha fazla ve daha kontrollü üretim → Bu da doğrudan karlılığa dönüşür.

Kaynak: MES Ne Demek ? Üretim Yapan Firmalarda Sahadan Veri Toplamak, Verimliliği Ne Kadar Etkiler ? | TMS Teknoloji

https://www.tmsteknoloji.com/blog/mes-ne-demek-uretim-yapan-firmalarda-mesin-karliliga-etkisi